Een werknemer mag zelf de bevoegde arbeidsrechtbank kiezen: een uitspraak die de regels verduidelijkt

De Franstalige Arbeidsrechtbank van Brussel heeft op 16 december 2025 een belangrijke uitspraak gedaan die meer duidelijkheid schept over de territoriale bevoegdheid bij geschillen tussen werkgevers en werknemers. Hoewel de zaak betrekking had op een ontslag om dringende reden en een context van psychosociale risico’s, reikt het belang van deze beslissing veel verder. Ze herinnert aan principes die voor heel wat Belgische ondernemingen relevant kunnen zijn.

Maatschappelijke zetel of exploitatiezetel: de keuze ligt bij de werknemer

Wanneer een werknemer een procedure tegen zijn voormalige werkgever wil opstarten voor de arbeidsrechtbank, beschikt hij over een zekere keuzevrijheid.

De werknemer kan zijn vordering instellen bij:

• de arbeidsrechtbank van de plaats waar de exploitatiezetel gevestigd is waaraan hij verbonden was;
• of de arbeidsrechtbank die bevoegd is voor de maatschappelijke zetel van zijn voormalige werkgever.

In de behandelde zaak voerde de werkgever aan dat het dossier door de Nederlandstalige arbeidsrechtbank moest worden behandeld, omdat de werkneemster hoofdzakelijk in Zaventem werkte. Zij had echter bewust gekozen om de bevoegdheid te baseren op de maatschappelijke zetel van haar werkgever, die in Elsene gevestigd was.

De rechtbank gaf haar gelijk en herinnerde eraan dat deze mogelijkheid uitdrukkelijk is voorzien in het Gerechtelijk Wetboek.

Een belangrijke verduidelijking over Brussel en Halle-Vilvoorde

De uitspraak maakt ook komaf met een misverstand dat nog geregeld voorkomt.

De rechtbank benadrukt dat er geen afzonderlijk gerechtelijk arrondissement Halle-Vilvoorde bestaat.

Sinds de gerechtelijke hervorming omvat het gerechtelijk arrondissement Brussel zowel:

• de 19 gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest;
• de 35 gemeenten van Halle-Vilvoorde.

De Franstalige en Nederlandstalige rechtbanken van Brussel oefenen allebei hun bevoegdheid uit over dit volledige grondgebied. Het feit dat een exploitatiezetel zich in Zaventem bevindt, betekent dus niet automatisch dat uitsluitend de Nederlandstalige arbeidsrechtbank bevoegd is.

De taal van de procedure

Het vonnis bevat eveneens een nuttige herinnering aan de regels inzake het taalgebruik in gerechtszaken.

Wanneer de procedure wordt ingesteld op basis van een maatschappelijke zetel die zich in de Brusselse agglomeratie bevindt, kan de eiser ervoor kiezen om de procedure in het Nederlands of in het Frans te voeren, overeenkomstig de wet op het gebruik van de talen in gerechtszaken.

In deze zaak had de werkgever bovendien geen geldig verzoek tot taalwijziging ingediend. De rechtbank bevestigde daarom dat de procedure in het Frans kon worden voortgezet.

Welke gevolgen voor ondernemingen?

Deze uitspraak herinnert eraan dat de processtrategie niet uitsluitend afhangt van de plaats waar de arbeid effectief wordt verricht.

Voor ondernemingen met meerdere vestigingen of met werknemers die (gedeeltelijk) telewerken, blijft de maatschappelijke zetel een belangrijk juridisch aanknopingspunt voor het bepalen van de territoriale bevoegdheid.

In de praktijk betekent dit dat een onderneming niet systematisch kan afdwingen dat een geschil wordt behandeld door de rechtbank van de plaats waar de werknemer zijn werkzaamheden verrichtte.

Voor zowel ondernemingen als werknemers bevestigt deze uitspraak drie belangrijke principes:

• de werknemer mag kiezen tussen de exploitatiezetel en de maatschappelijke zetel van de werkgever om de bevoegde arbeidsrechtbank te bepalen;
• er bestaat geen afzonderlijk gerechtelijk arrondissement Halle-Vilvoorde;
• de taal van de gerechtelijke procedure wordt geregeld door specifieke wettelijke bepalingen die vanaf het begin van de procedure correct moeten worden toegepast.

Hoewel het om een tussenvonnis gaat, vormt deze beslissing een nuttige bevestiging van de regels inzake territoriale bevoegdheid voor de arbeidsrechtbanken en kan zij als referentie dienen in toekomstige arbeidsrechtelijke geschillen.